Khái niệm về đòn bẩy, Margin và Equity

 

Trong bài học này, chúng ta sẽ tìm hiểu về ba khái niệm rất quan trọng đối với bất kỳ trader nào muốn kiểm soát giao dịch của mình cũng như cách tính lỗ và lãi trong giao dịch.

 

Tỉ lệ đòn bẩy là gì?

 

Có thể bạn đang nghĩ "Để mở được một giao dịch forex cần đến hàng trăm ngàn Đô-la. Trò chơi này chắc chắn là dành cho các tay triệu phú chứ không phải mình". Đừng lo lắng, bạn vẫn có thể giao dịch bởi vì có một công cụ mạnh mẽ giúp bạn làm được điều này, gọi là "tỉ lệ đòn bẩy". Sử dụng tỉ lệ đòn bẩy có nghĩa là bạn có thể vay tiền từ sàn giao dịch để giao dịch một khối lượng lớn hơn số tiền mà bạn thực có trong tài khoản. Tỉ lệ đòn bẩy là tỉ lệ giữa số tiền bạn thực có trong tài khoản với số tiền bạn có thể giao dịch. Tỉ lệ đòn bẩy thường được thể hiện bằng dạng thức 1:x, trong đó x là số lần mà số tiền giao dịch lớn hơn số tiền thực có.

 

Lấy ví dụ, giả sử trong tài khoản của bạn có 1000$, sàn giao dịch sẽ cho bạn vay 99,000$. Sau đó, bạn có thể mở một lệnh giao dịch có khối lượng lên đến 100,000$ trong khi tài khoản thực chỉ có 1000$. Như vậy là bạn đã có thể kiểm soát một khối lượng tiền là 100,000$ chỉ với 1000$. Nói cách khác, bạn có thể giao dịch với khối lượng gấp 100 lần số tiền bạn thực có trong tài khoản. Trong trường hợp này, tỉ lệ đòn bẩy của bạn là 1:100 (hay 1%).

tỉ lệ đòn bẩy

Sàn giao dịch có thể cung cấp nhiều mức tỉ lệ đòn bẩy khác nhau cho khách hàng lựa chọn. Nó có thể dao động từ 1:1 cho đến 1:1000 hoặc thậm chí cao hơn, tùy thuộc vào điều kiện giao dịch của từng sàn.

 

Giá trị tài khoản

Tỉ lệ đòn bẩy

Tỉ lệ đòn bẩy (%)

Khối lượng giao dịch lớn nhất cho phép

$1,000

1:1

100%

$1,000 (0.01 lot)

1:50

2%

$50,000 (0.5 lot)

1:100

1%

$100,000 (1 lot)

1:200

0.5%

$200,000 (2 lot)

...

...

...

1:1000

0.1%

$1,000,000 (10 lot)

Lưu ý rằng tỉ lệ đòn bẩy chỉ giúp bạn tăng khối lượng giao dịch chứ không có tác dụng san sẻ tiền lãi hoặc lỗ. Số tiền lãi hoặc lỗ sẽ bị tính vào số tiền gốc (thực có) trong tài khoản của bạn; số tiền vay từ tỉ lệ đòn bẩy là bất khả xâm phạm và sẽ được hoàn trả lại nguyên vẹn cho sàn giao dịch sau mỗi giao dịch hoàn thành. Hãy xem tác dụng của đòn bẩy vào kết quả của giao dịch trong bảng ví dụ dưới đây:

 

Giá trị tài khoản ban đầu 1000$
Tỉ lệ đòn bẩy 1:100 1:200 1:500
Khối lượng giao dịch lớn nhất cho phép 1 lot 2 lot 5 lot
Giá trị pip 10$ 20$ 50$
Lãi 10 pip Tiền lãi +100$ +200$ +500$
Kết quả 1100$ 1200$ 1500$
Lỗ 10 pip Tiền lỗ -100$ -200$ -500$
Kết quả 900$ 800$ 500$

Bạn thấy đấy, sử dụng tỉ lệ đòn bẩy càng cao, bạn càng giao dịch được khối lượng lớn; do đó tốc độ lãi và lỗ càng cũng càng nhanh. Tỉ lệ đòn bẩy luôn hấp dẫn nhưng cũng rất nguy hiểm với mọi trader. Người ta nói rằng tỉ lệ đòn bẩy là con dao hai lưỡi bởi vì nó vừa có thể là một vũ khí lợi hại vừa có thể giết (tài khoản của) bạn chỉ trong nháy mắt, phụ thuộc vào việc bạn có kiểm soát được nó hay không. Tỉ lệ đòn bẩy phóng đại cả mức lãi và mức lỗ của giao dịch theo cách như nhau.

 

Sử dụng đòn bẩy quá thấp sẽ khiến cho kết quả giao dịch nhỏ quá không đáng kể và không tận dụng được lợi thể của thị trường forex. Ngược lại, sử dụng đòn bẩy quá cao có làm bạn mất kiểm soát và rơi vào tình trạng mạo hiểm. Chúng ta sẽ tìm hiểu hơn nữa về tác động của đòn bẩy trong một phần khác.

 

Tiền đặt lệnh (margin) là gì?

 

Về cơ bản, tiền đặt lệnh (margin) là số tiền bạn cần phải ký quỹ với sàn giao dịch để lệnh giao dịch của bạn được mở và duy trì trên thị trường. Sàn giao dịch sẽ tách số tiền đặt lệnh độc lập khỏi tài khoản của bạn để giữ cho lệnh được mở. Giả sử là loại tiền trong tài khoản của bạn là USD và tỉ lệ đòn bẩy của tài khoản là 1:100. Hãy xem một số ví dụ sau đây:

 

1. Nếu bạn muốn mua 1 lot (hay 100,000 đơn vị) cặp USD/JPY, số tiền đặt lệnh gốc (đúng như nó đáng ra phải có) là 100,000 USD. Nhưng vì tỉ lệ đòn bẩy là 1:100 (hay 1%), nên số tiền margin thực tế chỉ là 100,000 x 1% = 1,000 USD.

 

2. Nếu bạn muốn mua 1 lot (hay 100,000 đơn vị) cặp EUR/USD với giá 1.25000, số tiền đặt lệnh gốc (đúng như nó đáng ra phải có) là 100,000 EUR, tương đương với 100,000 x 1.25000 = 125,000 USD. Nhưng vì tỉ lệ đòn bẩy là 1:100 (hay 1%), nên số tiền margin thực tế chỉ là 125,000 x 1% = 1,250 USD.

 

3. Nếu bạn muốn mua 1 lot (hay 100,000 đơn vị) cặp EUR/JPY mà lúc đó tỉ giá EUR/USD là 1.25000, số tiền đặt lệnh gốc (đúng như nó đáng ra phải có) là 100,000 EUR, tương đương với 100,000 x 1.25000 = 125,000 USD. Nhưng vì tỉ lệ đòn bẩy là 1:100 (hay 1%), nên số tiền margin thực tế chỉ là 125,000 x 1% = 1,250 USD.

 

Từ các ví dụ ở trên, chúng ta có thể tổng kết ra công thức tính số tiền đặt lệnh như sau:

 

Số tiền margin = Số tiền cơ sở x Tỉ giá của cặp (Tiền cơ sở/Tiền trong tài khoản) x Tỉ lệ đòn bẩy

 

Trong các phần mềm giao dịch tiền đặt lệnh được thể hiện như là "margin" hay "required margin" hay "used margin". Sau khi vào lệnh, số tiền còn lại của tài khoản được dùng để chịu lỗ của các lệnh đang mở hoặc để mở lệnh mới được gọi là số dư tức thời (free margin).

 

Vốn tức thời (equity) là gì?

 

Vốn tức thời (equity) là giá trị tài khoản gốc (balance) cộng/trừ số tiền lãi/lỗ tức thời (floating profits/losses) của tất cả các lệnh đang mở trong tài khoản. Vốn tức thời thể hiện giá trị tạm thời của tài khoản tại một thời điểm nào đó, nó thay đổi liên tục khi giao dịch đang mở thay đổi giá trị lãi/lỗ tức thời do tỉ giá biến động liên tục. Do đó, giá trị equity sẽ trở thành giá trị thực của tài khoản nếu ngay tại thời điểm đó ta đóng tất cả các lệnh đang mở ngay lập tức. Minh họa sau đây sẽ thể hiện mối quan hệ giữa các thông số này:

 

moi lien he giua tien dat lenh, von luu dong va gia tri tai khoan

 

Bạn thấy là equity sẽ cao hơn giá trị balance khi lệnh giao dịch đang trong tình trạng lãi và thấp hơn giá trị balance khi lệnh giao dịch đang trong tình trạng lỗ. Equity được tính theo công thức:

 

Equity = Balance + Tổng số tiền lãi (hoặc lỗ) tức thời

 

Ví dụ:

 

Balance

$1,000

Tổng số tiền lãi (hoặc lỗ) tức thời

$100

-$100

Equity

$1,100

$900

 

Khi bạn không có giao dịch nào được mở: Equity =  Balance = Số dư tức thời (free margin).

 

Nếu equity giảm xuống thấp hơn một mức % nhất định so với margin, được gọi là mức "Stop-out" (cắt lỗ cưỡng bức), thì sàn giao dịch sẽ tự động đóng lệnh bắt buộc các giao dịch đang lỗ nhất để giải phóng tiền margin của các giao dịch đó. Việc này có tác dụng ngăn ngừa không cho tài khoản thua lỗ nhiều hơn và giữ cho giá trị tài khoản được bảo đảm ở một mức độ nhất định sau khi giao dịch bị thua lỗ ở mức tối đa.

 

Có một thông số khác gọi là "Margin Call" (báo động số dư). Đó là một mức % nhất định so với tiền margin mà tại đó sàn giao dịch hoặc phần mềm giao dịch sẽ cảnh báo với bạn trước khi nó chạm mức stop-out. Mức "margin call" luôn thấp hơn hoặc bằng mức stop-out. "Margin call" cũng giống như một lời cảnh báo trước khi có hành động thực sự là "Stop-out", do đó cái chúng ta cần quan tâm thực sự là mức stop-out. Mức "margin call" và "stop-out" được áp dụng khác nhau với các loại tài khoản khác nhau đối với các sàn giao dịch khác nhau, tùy thuộc vào điều kiện giao dịch của sàn. Hãy xem ví dụ dưới đây để so sánh tác động của các mức "margin call" và "stop-out" khác nhau:

 

Margin

1,000$

Các trường hợp

Trường hợp 1

Trường hợp 2

Mức Margin call

100%

50%

Mức Stop-out

100%

30%

Mức lỗ tức thời

-2,000$

-2,500$

-2,700$

Equity

1,000$

 

(100% tiền đặt lệnh)

500$

 

(50% tiền đặt lệnh)

300$

 

(30% tiền đặt lệnh)

Phản ứng

Margin call & stop-out xảy ra cùng một lúc

Margin call (Cảnh báo)

Stop-out (Tự động cắt lỗ)

Giá trị tài khoản sau khi stop-out

$1,000

 

$300

Với mức stop-out cao hơn, mức lỗ cao nhất bạn phải chịu sẽ nhỏ hơn nhưng giao dịch của bạn sẽ bị tự động cắt lỗ sớm hơn trước khi nó có thể (giả thiết) quay trở về mức có lãi. Ngược lại, với mức stop-out thấp hơn, bạn sẽ phải chịu mức lỗ cao nhất lớn hơn nhưng giao dịch của bạn sẽ cắt lỗ muộn hơn và có cơ hội quay về trạng thái lãi nếu thị trường đổi hướng. Vì vậy, bạn cần kiểm tra các mức này với sàn để có thể kiểm soát tốt nhất các giao dịch của mình.

 

Làm thế nào để tính toán được mức lãi và lỗ?

 

Chúng ta vừa tìm hiểu về những khái niệm cơ bản quan trọng nhất về giao dịch forex. Giờ hãy chuyển sang cách tính lãi và lỗ, điều mà mọi trader đều quan tâm.

 

Lai va lo

 

Với cùng một điểm vào lệnh và điểm thoát lệnh, giao dịch của bạn sẽ lãi hoặc lỗ tùy thuộc vào lệnh đó là mua hay bán. Bạn sẽ có lãi nếu mua  trong thị trường đang lên giá hoặc bán trong thị trường đang xuống giá và ngược lại. Vì thế nên chúng ta coi mức lãi hay mức lỗ chỉ như một thông số gọi là kết quả giao dịch với giá trị thể hiện sự thay đổi giá trị của tài khoản sau giao dịch. Mức lãi hoặc lỗ được tính theo công thức sau:

 

Số tiền lãi (hoặc lỗ) = Số pip biến động x Giá trị pip cho 1 lot x Số lot giao dịch

hoặc

Số tiền lãi (hoặc lỗ) = Số pip biến động x Giá trị pip cho 1 đơn vị x Số đơn vị tiền giao dịch

 

Bạn có thể dùng 1 trong 2 công thức trên tùy vào việc phần mềm giao dịch tính khối lượng giao dịch theo lot hay đơn vị tiền. Giả sử bạn mua 2 lot EUR/USD với giá 1.25000 sau đó thoát lệnh tại giá 1.25300. Như vậy là giá đã biến động 30 pip, mà giá trị pip cho 1 lot EUR/USD là 100,000 x 0.0001$ = 10$. Hãy tính thử mức lãi:

 

Số tiền lãi = 30 pips x 1$0 x 2 lots = 600$

 

Hãy nhớ rằng trên thực tế, bạn còn phải tính đến chênh lệch spread khi đóng hoặc mở lệnh. Giá ask áp dụng khi bạn mở lệnh mua và đóng lệnh bán; giá bid áp dụng khi bạn mở lệnh bán và đóng lệnh mua.

 

Xin nhắc lại rằng bạn không cần phải nhớ tất cả các công thức tính toán này vì phần mềm giao dịch trên máy tính sẽ tự động tính toán chúng. Nhưng dù sao biết được cách thức tính toán cũng giúp bạn hiểu chúng rõ hơn. Thậm chí nếu bạn muốn tính toán trước khi giao dịch, bạn có thể vào khu vực công cụ máy tính trên website.